Geleneksel Japon Müziği Enstrümanları

Yaygın geleneksel Japon enstrümanları

Sevgi paylaştıkça çoğalır!

Japonya’nın geleneksel müzik enstrümanlarına yaygın olarak “wagakki” (Japon enstrümanları) denir ama bu enstrümanların çoğu aslında Çin’den gelmektedir. Ana kıtadan gelmiş bu enstrümanlar tarih boyunca Japonya’ya iyice yerleşmiş, orijinal değişimler geçirmişler ve yüzyıllar boyunca Japon sanatlarını desteklemişlerdir. Yaygın olanlardan başlayarak bunları tanıtalım.

NEFESLİ ÇALGILAR

Geleneksel Japon nefesli çalgılarına yaygın olarak “fue” (flüt) denir. Yan mı düz mü çalındığının dışında, dilli mi dilsiz mi olduğuna ve müzik türüne göre de ayrım yapılmaktadır.

Ryuteki

 

 

Japon saray müziğindeki en bilinen yan flüt. Çin’den gelen müziklerde, Saibara (Heian Dönemi’nde pupüler olan bir müzik çeşidi) şarkılarında kullanılmıştır. Bambudan yapılır.

Hiçiriki

Çift dilli bir enstrümandır. Yan tutularak değil, dik tutularak çalınır. Ön kısmında yedi, arka kısmında iki delik vardır.

Şo

Japon saray müziğinde kullanılan serbest dilli bir enstrüman. Kâse şeklindeki baş kısmının üstünden uzunlu kısalı on yedi bambu boru çıkar. Bu görünüşü nedeniyle “Anka Flütü” de denmiştir.

Nokan

Kabuki ve Noh’da kullanılan bir tür yan flüt. Yedi deliği vardır. İs renkli medake bambusundan yapılır. Görünüş olarak ryutekiye benzese de yapılışı, uzunluğu ve delikler arasındaki boşluklar farklıdır.

Şakuhaçi

Üst kısmında flütün ağız kısmı olacak bambudan ağızlığı yoktur. Nara Dönemi’nde Çin’den geldiği sanılmaktadır. Birden fazla çeşidi olmasına rağmen günümüzde en çok Edo Dönemi’nde Zen Budizmi’nde kullanılarak yaygınlaşmıştır. Bambudan yapılır ve yaklaşık 54,5 cm uzunluğundadır.

Şinobue

Japonya’ya özgü bir çeşit bambunun ince olanlarından yapılan bir çeşit yan flüt. Normalde yedi delikli olmasına rağmen altı deliklisi de beş deliklisi de mevcuttur. Çıkardığı sesin tizliğine göre uzunundan kısasına 12 çeşidi mevcuttur. Festivallerde, saray dışındaki kagura gösterilerinde, aslan dansında ya da kabukide arka plan müziği gibi pek çok yerde kullanıldığından Japon flütü denildiğinde şinobue’yi işaret edeceklerin sayısı az değildir.

TELLİ ÇALGILAR

Koto

Saray müziği kotosu
Normal koto

Nara Dönemi’nde saray müziğinde kullanılan bir enstrüman olarak Çin’den gelmiştir. Günümüzde de saray müziğinde eski 13 telli koto kullanılmaktadır fakat Çin’den geldikten sonra koto, Japonya’ya özgü bir değişim geçirdi ve saray müziği dışında da kullanılmaya başlandı.

Şamisen

Şamisen, şarkılarda eşlik enstrümanı olarak Edo Dönemi’nde mükemmelleştirilmiştir. 16. yüzyılda Çin’den gelen sanxian’i (sanşien) temel alarak oluşturulduğu söylenir. Kalınlığı birbirinden farklı üç teli vardır ve genelde mızrap ile çalınır.

Japon geleneksel müziğinde, insan sesinin kullanıldığı “seigaku” (eğlenceli insan sesi) oldukça çeşitli olsa da, bunların hemen hemen hepsinde eşlik olarak şamisen kullanılır. Bu yüzden şamisen Japon müziğinin temsilci enstrümanıdır.

Kokyu

Asya’nın yaylı çalgılarının genel adıdır. Fakat Çin, Kore ve Okinawa’nın çalgılarının başka adları vardır. Bu yüzden kelimenin dar anlamıyla şamisenin minyatür halinin, dik tutularak at kuyruğundan yapılmış bir yayla çalınan haline denir.

Biwa (Japon udu)

Pers kökenli bu enstrüman ana kıtadan saray müziğiyle beraber Japonya’ya ulaşmıştır. Dört tellidir ve mızrapla çalınır.

VURMALI ÇALGILAR

Taiko

Soldan sağa: Saray müziği taikosu, şimetaiko, byōuçitaiko

Taiko (davul) dünyanın pek çok yerinde vardır. Japonya’da noh ya da kabuki müziğinde kullanılan iple bağlanmış şimetaiko (bağlı taiko) ve ahşaptan yapılmış varil şeklindeki gözdesine kabala ile deri gerilerek yapılan byouçitaiko gibi çeşitleri vardır. Şimetaikonun sesi nispeten daha renkli olduğundan festivallerde de kullanılır.

Kotsuzumi

Eskiden kullanılan yoko’dan (eski Japonya’da bir maskeli dansta kullanılan bir davul) gelmekte olduğu sanılmaktadır. Şekli nedeniyle saray müziğinde kullanılan kakko ya da sannotsuzumi’ye benzemektedir fakat mısrapla değil elle vurularak çalınır.

Otsuzumi

Yapılışı kotsuzumi ile aynıdır. Fakat otsuzumi biraz daha büyüktür, derisi ve ses ipi daha kalındır.

Çeviren/Derleyen: F. Simanur Yıldırım
Kaynak: www.geidankyo.or.jp


Sevgi paylaştıkça çoğalır!