Güneş Tanrısı Amaterasu

Babasının Sol Gözünden Doğan Tanrı

“Japon mitolojisine göre Izanagi no Mikoto ve Izanami no Mikoto önce evreni, sonra canlı ve cansız tüm varlığı yarattı. En son çocukları Amaterasu Oomikami, Tsukiyomi no Mikoto ve Susanoo no Mikoto‘yu dünyaya getirdiler. Üçü birlikte Şinto inancında ‘üç büyük tanrı’ olarak bilinir.” 1

 

Japon mitolojisinin en önemli tanrılarından biri olan Amaterasu, Güneş tanrısı olarak karşımıza çıkar. Tapınaklarda kendisi adına dua edilirken, onun adını söylemenin en resmi hali “Amaterashimasu sume oomi kami”dir. Fakat genellikle insanlar ona “Amaterasu sume ookami” veya “Sume oomi kami” demektedir.

Kojiki* içerisinde yalnızca Amaterasu Oomikami şeklinde tek bir isme sahiptir. Buna karşın, Nihonshoki’de* birden fazla isimle karşımıza çıkar.” 2

 

 

Tanrı mı Tanrıça mı?

Tarih araştırmacıları tarafından erkek olduğuna dair birçok teori ortaya atılmıştır. Buna karşın Nihonshoki ve Kojiki içerisinde kadın olarak geçer. Sonuç olarak aslında kesin bir kanıt mevcut değildir.

Erkek Figürü olarak Amaterasu

 

 

 

“Yin-yang öğretisine göre aydınlık erkek, karanlık ise kadındır. Aydınlık Güneş’ten, karanlık ise Ay’dan gelir. Bundan yola çıkıldığında doğaları gereği, Güneş tanrısı olan Amaterasu’nun erkek, Ay tanrısı olan kardeşi Tsukiyomi no Mikoto’nun da kadın olduğu söylenebilir.” 3

 

 

Himiko Teorisi

Çin’in Üç Krallık dönemini kapsayan (MS 220-280) “Üç Krallığın Kayıtları” adlı tarihi metne göre, Amaterasu aslında, şimdiki Japonya’nın bulunduğu topraklardaki Yamataikoku denilen ülkenin kraliçesi Himiko’dur.

 

 

“Japon mitolojisinde imparatorun ilk ortaya çıktığı devir ile imparatorun hüküm sürdüğü esas devir karşılaştırıldığında, Kraliçe Himiko ve Amaterasu’nun var olduğu yıllar birbiriyle tamamen uyuşmakta. Dolayısıyla Amaterasu için Himiko’nun tanrılaştırılmış tasviri olduğu teorisi öne sürülebilir.” 4

 

 

 

Iwatogakure Olayı

“Kardeşi Susanoo’nun şiddete meyilli kişiliği ve davranışlarından korkan Amaterasu Oomikami, cennet katında bulunan oldukça derin bir denilen bir mağaraya saklanır ve girişini kimsenin giremeyeceği bir şekilde kapatır. Buna “Iwatogakure Olayı” denir. Mağaranın adı ‘Ame no Iwaya’ ya da ‘Ame no Iwato’ olarak da geçer.” 5

Iwatogakure – Iwadobiraki

Güneş tanrısı olmasından dolayı, Amaterasu kendini mağaraya kapatınca güneş ışığı dünyaya ulaşamaz hale gelir. Bu sebeple dünyada çeşitli hastalıklar baş gösterir, ayrıca kötülük tanrıları daha da güçlenir. Bu durumu düzeltmek için birçok tanrı bir araya gelip Amaterasu’yu mağaradan dışarı nasıl çıkarabiliriz diye düşünmeye başlar (bu tanrılara “8 milyon tanrı” denir). En sonunda mağaranın önünde bir ziyafet vermeye karar verirler, bu şekilde onu dışarı çıkmaya ikna edebileceklerini düşünürler.

Dışarıda dönen olaylar Amaterasu’nun ilgisini çeker. Kuvvet tanrısı Ame no Tachikarao’nun yardımıyla mağaradan çıkar ve dünya tekrar aydınlığa, dolayısıyla huzur ve barışa kavuşur. Amaterasu’nun dışarı çıkmasına ise “Iwadobiraki Olayı” denir. Bu hikâye güneş tutulması motifini işlemesi ile ünlüdür.

 

 

Ama no Iwato (Erihara Su Çukuru)

Ise tapınağından yaklaşık 10 km uzaklıktaki Ise-Shima Ulusal Parkı’nın içinde bulunan Erihara Su Çukuru, Amaterasu’nun çıktığı mağara olarak bilinir. Ise tapınağını ziyaret edenler için bir diğer ziyaret noktasıdır.

 

 

 

Güneş Tutulması, Amaterasu ve Himiko Üçgeni Teorisi

“Kraliçe Himiko’nun öldüğü tarih olarak düşünülen MS. 247-248 yılları arasında güneş tutulması yaşandığı bilinmektedir. Kojiki ve Nihonshoki’de geçen ‘ülke çapında karanlık’ ifadesinin, öğle vakti yok olan aydınlıktan etkilenen insanlarca üretilmiş olduğu düşünülmektedir.” 6

 

 

Kraliçe Himiko’nün öldüğü tarihte meydana gelen tam tutulmanın Nara ve Kyushu taraflarından görülemediği söylenir. Dolayısıyla, Yamataikoku’nun bu bölgelerde var olduğu savunan araştırmacılar yukarıda bahsi geçen teoriye karşı çıkmaktadırlar. Edo döneminden beri tarihçiler arasında süregelen Yamataikoku’nun tam olarak hangi bölgelerde var olduğu hakkındaki tartışma hâlen devam etmektedir.

 

 

 

Ise Tapınağı’nın Kutsal Tanrısı

“Amaterasu hakkında Nihonshoki’de yer alan ilk içerik, İmparator Sujin bölümünde bulunur. Eserdeki girdiye göre imparatorun kızı olan Toyosuki Iri, antik Japonya’nın günümüz Nara bölgesinde bulunan Kasanui köyünde Amaterasu’ya ibadet ederdi. İmparator Suinin döneminde ise bu sefer de dönemin prensesi Yamato’nun, Amaterasu’ya ibadet edebilmek için uygun bir yer arayışında olduğu ve her yeri dolaştığı söylenir.

Prenses Yamato önce Uda no Sasahata, Omi ve Mino bölgelerini gezer. Daha sonra Ise’ye varınca ‘Burası çok uzak olsa da sahile vuran dalgalarıyla çok güzel bir yer. Burada kalmak istiyorum.’ diye içine doğduğu söylenir ve burada yaptırdığı tapınakta Amaterasu’ya ibadet eder.” 7

*Kojiki: Antik Japonya tarihi hakkında yazılmış en eski eser. Shinto dininde kutsal bir konuma sahiptir. Resmi bir tarihi kaynaktan ziyade, yaradılıştan İmparator Suiko dönemine kadar geçen bütün antik meseleleri ele alır.
*Nihonshoki: Kojiki’den sonra Japonya tarihi hakkındaki ikinci en eski eser. Kojiki’nin yorumu niteliğindedir. Shinto dininde kutsal bir konuma sahiptir.

Çeviren: Onurcan Tolkun
Kaynak: Matome