Kimono Modası

Günümüzde kimono

Furisode

Kimono kelimesini duyduğunuzda gözünüzde ne canlanıyor?

Aklına furisode (kol yenleri uzun kimono) ya da gelinlerin en güzel giysileri gelenler, yukata (genellikle pamuk, sentetik kumaş vb.den yapılan yazlık kimono) gelenler, ya da punk modası gibi özgür ve havalı kıyafetler gelenler olabilir. Kimono denince her kişinin aklına farklı bir şey gelir diye düşünüyorum.

Kişinin kimonoyla ilgili ne düşündüğünün nasıl değiştiği, Japonya’nın eğlence sektörüne yakın olup olmadığına göre değişir.

Kimonoların cep yakan ve özel gün elbisesi olarak kiralanan, geçiş töreni dışında giyilmesi gerekmeyen bir şey olduğu görüşünün yaygın olduğunu düşünüyorum.

Kimono bir kıyafet şekli olarak günlük hayattan uzaklaşalı çok oldu. Fakat günümüzde yeniden kimono giymek istedikleri için giyme şeklini öğrenen -kimono giyilmesi zor bir giysidir ve bunun öğrenilmesi gerekir- insanların sayısı hızla artmaktadır. Ayrıca moda olarak kimono giymekten hoşlananları görünce, kimononun kullanılış şekli özel günlerle kısıtlı kalmak şöyle dursun aslında genişlemiyor mu? diye düşünüyorum.

Şu ana kadar karşılaştığım kimono severler ya da giyme şeklini öğrenenlerin söylediklerinden yola çıkarak insanların kimono giyme nedenlerini ve kimono giymenin cazibesini bulmak istiyorum.

Öğrenmekten Başka Yolu Olmayan Kimononun Giyiliş Şekli

Kimonoyu giymek istiyorsanız önce giyme şeklini öğrenmek zorundasınız.

Herkesin kimono giydiği dönemlerde, çocuklar çevrelerinde kimono giyenleri görüp taklit ederek kimono giymeyi öğrenebiliyordu. Bu sebeple, o dönemde kimsenin çocuklarına kimono giymeyi özel olarak öğretmesine gerek yoktu.

Fakat günümüzde, çevremizde kimono giyen ve giymeyi bize öğretecek kimse yoksa kimono giymeyi öğrenemiyoruz. Bu yüzden insanlar, kimono giyme kurslarına ve kimono giyme öğretmenlerine gitmeye başlamışlardır.

Kimono giymeyi öğreten yerler arasında bireysel kurumlar, kültür merkezleri, ücretsiz kurslar gibi yerler vardır ve bunların herhangi birinde kimono giymek öğrenilebilir.

Her yerin değişik özelliklerini olduğundan nerede öğreneceğinizi kendiniz seçiniz. Fakat sınıftan sınıfa giyme şeklinde küçük farklılıklar vardır.

Neresi olursa olsun hepsinin amacı kimono giyebilir hale gelmektir. Herkesin kimono giymeyi öğrenmedeki amacı farklıdır.

Yani kimono giyip eğlenmek dışında da pek çok neden vardır. Mesela kimono giymesi zorunda olan kişiler. Bu kişiler, kendileri istedikleri için değil çevrelerindeki nedenlerden dolayı kimono giymek zorundalardır.

Kimono Giymek Zorunda Olan Kişiler

Örneğin; gece işlerinde çalışıp ziyaret giysisi olarak kimono giymek zorunda olanlar, Japon yemekleri dükkanında çalışıp müşterileri kimonoyla karşılamak zorunda olanlar, ryokan’da (Japon stili han/otel) çalışmak için kimono giymek zorunda olanlar gibi iş için giymesi gerekli olanlar.

Eşlerinin iş yemekleri gibi organizasyonlardan ötürü, kimono giymek zorunda olanlar.

Yurt dışına atanmış, kokteyl gibi organizasyonlarda kimono giymek zorunda olan insanlar.

Çocuklarının yeni okula başlama ya da geçiş törenlerinde kimono giymek zorunda olanlar.

Japon kültürü eğitimi tanıtımlarında kimono giymek zorunda olanlar.

İsteyerek Kimono Giyen İnsanlar

Lolita modasında kimono kullanımdan bir örnek

Kendini değiştirme isteğini yerine getirmek için kimonoyu moda olarak giyen insanlar.

Arkadaşlarıyla beraber sanat müzesi ya da yemekli toplantılar gibi özel dışarı çıkmalara kimonoyla gitmek isteyen insanlar.

Resepsiyon ya da partiye kimonoyla katılmak isteyen insanlar.

Her dışarı çıkışında kimono giyip, eğlenen insanlar.

Çocuklarının yeni okula başlama ya da geçiş törenlerinde kimono giymek isteyenler (zorunda olanlardan biraz farklıdır).

Derin derin düşünmeye gerek yok fakat kimono giymek zorunda olan insanlar için bazen kimono giymek eziyet olabilir. Bunun sebebi, pek giymek istememelerine rağmen giymek zorunda olduklarındandır. Bu tür insanlar kimono giymeyi öğrenseler de kimonoyla ilgili şikayetleri ya da rahatsızlıkları olsa da bununla ilgili bir şey yapamayız.

Bu kişilerin aksine, kimono giysem ne iyi olur diyerek nasıl giyileceğini öğrenenler için kimono giymek dört gözle beklenen bir durum olduğundan rahatsız olmazlar ya da şikayet etmezler.

Kimono giymenin uğraştırıcı yanları olsa da çalışarak bunlar aşılabilir. Böylece, kimono modasından zevk alabilirsiniz.

Tören Olarak Kimono: Anlamı veya Düşünce Tarzı

Evlilik törenlerinde giyilen geleneksel kimonolar

Törenlerde kimono giyilmesi denince, evlilik törenindeki gelin ve damadın anne ve babasının giydiği siyah ya da renkli tomesode (törenlerde giyilen genellikle siyah, resmi kimono) akla gelir. Ya da gelinlerin honfurisode’si, katılımcılardan evlenmemiş olan kadınların giydiği furisode, yetişkinliğe giriş törenindeki furisode. Veya 7, 5, 3’e (Japonya’da çocuklar 3, 5 ve 7 yaşına girince düzenlenen kutlamalar) gelen annelerin giydiği ziyaret giysisi de vardır.

Bunlar törenlere uygun kıyafetlerdir ve ciddi bir şekilde törenlerin gerçekleştirilmesi amacını taşırlar.

Kişinin pozisyonuna göre giyeceği kıyafetler değişmektedir fakat böylece düzen korunur ve o ortama sakinlik ve incelik gelir. Genç kadınların furisodeleri neşe ya da masumiyeti simgeler fakat sonuçta hepsi o duruma uygun giysilerle çevrelerindeki insanlarda iyi bir izlenip uyandırıp, böyle bir uyumu oluşturmak için diye düşünüyorum. Kimonoların amacı, giyen kişinin bütün dikkatleri üstüne çekmesi veya aşırı süslenmesi değil, çevresine karşı daha ihtiyatlı davranmasıdır.

Hon-furisode

Çizmeyi aşmadan çevreyle olan uyuma önem verme, böylece çevresindeki insanları mutlu etmek, tören kimonolarını gerçek anlamıyla giyme şeklidir.

Tören/Mezuniyet Hakamalarının Popülerliği

Bir mezuniyet hakaması

Dört senelik ya da iki senelik üniversite mezuniyetlerine hakama (resmi pantolon etek) giyilmeye Shōwa Dönemi’nin (26 Aralık 1926-7 Ocak 1989) ellili yıllarında başlanmıştır.

Şimdilerdeyse furisodeye uydurarak, hakamanın işlemeleri ve renkleri bir tık daha renkli hale gelmiş.

Kadın öğrencilerin mezuniyet hakaması giymeye ilk başladıkları dönemde, Meiji Dönemi’nin sonlarındaki fotoğraflardaki gibi ok desenli, çizgili ya da desensiz kimonolar çoğunluktaydı. Hakamalar da kahverengimsi kırmızı, lacivert, mor gibi renkler dışında yoktu.

Hakama kılığında, muntazamlık hissi uyandırmak için toplanmış ya da balıksırtı gibi sade saç şekilleri temeldir. Fakat günümüzde furisode giyerken saçını yukarıdan yapılan saç modelleri yapanlar da çoktur, saç tokası olarak da büyük ve şaşaalı olanlar kullanılır.

Çoktandır normal hale gelmiş kız öğrencilerin mezuniyet hakamaları, aslında modern zamanların manzarasıdır diyebiliriz. Genç kızların kalbini gıcıklayan, şimdiden başka bir zamanda sahip olamayacakları kimono (hakama) görünüşleri.

Yetişkinliğe Giriş Töreni furisodesi ve hakaması, ayrıca düğün furisodesi, gençken kimono giyme şansı deyince akla gelen üçlüdür. Hakama kılığı da furisode gibi, günümüzde kadınlar için şık kıyafetler giyme şansı sunduğu için cezbedici olduğunu düşünüyorum.

Mezuniyet hakamalarının popülerliği bir moda türü olarak yerleşti, bundan sonra da “giyilmek istenen bir kıyafet” olarak kalır herhalde.

İlkokul, ortaokul ya da lise öğretmenleri arasında da, öğrencilerinin mezuniyetlerinde onlara veda ederken hakama giyen öğretmenler vardır. Fakat öğretmenler genellikle düz renkli, desensiz, temiz ve klasik hakamalar giyerler. Yani bu törenlere uygun öğretmen kıyafeti öyledir.

Bir yandan ortaokul ve lisede üniforma zorunlu olduğu için ilkokul 6. sınıftaki mezuniyet töreninde (Japonya’da ilkokul 6 yıl) hakama giyen çocuklar da varmış.

Bu sene bazı ilkokullarda, hakama giymenin yasaklandığıyla ilgili bir haber duymuştum. Fakat çocukların hakamalı kılıkları da gittikçe daha güzel hale gelmiyor mu diye düşünüyorum.

Çocukların daha küçük olduğu dönemler olduğundan, çocukların istekleri yetişkinlerin ticari çıkarları için kullanılıyor olabilir diye düşünüyorum fakat çocukların hakamalarının hem iyi hem de kötü yönleri varmış.

Moda Olarak Kimono: Saflık

Bir yukata

Kimonoyu moda tarzı olarak gören gençlerin sayısı giderek artıyor. Yani yukatalar, ince detaylı desenler, ponjeler başta olmak üzere, moda kimono da denen kimonoları, şık görünmek için dışarı çıkarken giymek. Bu yüzden bazı Japonlar, standart kimono giyme şeklini kullanarak kimonoyu düzgünce giyip dışarı çıkıp eğleniyorlar. Gençlerden alışveriş, öğle yemeği, konser; daha büyüklerden sanat müzesi, gösteriler, Japonya’nın gelenekleriyle ilgili derslerine giden kişiler yani.

Çoktan altmışlı kişilerde bile Batı tarzı kıyafetleri çocuklardan daha çok giymelerine rağmen, kimonoyu günlük hayatlarına anlam katan bir şey olarak görüp, bir zevk olarak kullanan kişilerin sayısı artmaktadır.

 

 

Moda Olarak Kimono: Retro

Retro tarzı kimono

Sıkı kimono hayranlarının arasında retro kimonoları sevenler de var. Taişō ya da Şova dönemlerinin başlarında moda olan modern desenli ilginç kimonoların popülerliklerini korumaktadır.

Tsumugi ya da meisen ipeğinden kimonoların, eski moda kıyafet dükkanlarının internet sitelerinden satın alınması gittikçe daha kolay hale geldiğinden, genç insanları hedef alan tanıtımlar yapılmaktadır.

Ok ohaşori’yi gösteriyor

Desenin boyun kısmını bolca göstererek, “ohaşori”nin (kimono giyerken kimono kumaşının obi -bele bağlanan kalın kumaş- altından çıkan kısmı) olmadığı giyme şekillerinin kullanıldığı, çiçekli tabilerin (Japon çorabı) ya da renkli eldivenlerle kombin yapmak gibi, resmi olmayan kimono giyme şekillerini tercih edenler de varmış.

Retro kimonoları giyerken, temel kimono giyme şekline uyulur. Taişō ya da Şova dönemlerini özler gibi, fakat buna rağmen ferah bir his uyandıran bir moda akımıdır.

 

Moda Olarak Kimono: Punk Modası

Punk kimono

Punk modası demek doğru mu bilmiyorum fakat kimonoyu daha günlük kullanıma taşıyarak daha moda hale bu akım getirdi. Örneğin normal tişört ya da kot pantolonla beraber haori (kısa Japon paltosu) ya da nagajuban (kimononun altına giyilen, kimono benzeri bir tür iç giysisi) giyerler. Batı tarzı kıyafetlerin üstüne nagajuban ya da kimono giyip obi (kimonoların beline bağlanan kalın, kemer görevi gören kumaş) yerine de kemer bağlarlar.

Nagajuban

Kimonoyla ayakkabıları kombin yapıp, şal ya da şapkaları Batı tarzı kıyafet giyer gibi kombin yapıp, uzun adımlarla yürürler. Kimonoyu diz altına gelecek uzunlukta giyip, biraz kalın kemer ve uzun botlarla kombin yaparlar. Bu tarz bir moda önce nagajuban, sonra kimono, en son da obi giymek olan klasik stili tamamen yok saymaktadır.

Kimono, nagajuban, obi ve haori desenleri, gençlere ilginç geliyor herhalde. Normal hayatta kullanılan kimono, nagajuban, obi vb. onlar için daha önce hiç görmedikleri nadir bir şey olsa gerek. Japonya’nın geleneksel desenlerinin kimonoda olduğu bir kere daha kanıtlanıyor bile olabilir.

Kimonodan keyif alma yolları, şekil değiştirmiş bir moda olarak yaşatılıp, modern bir moda yeniden yaşatılıyor olabilir.

Kimono Modasının Gelişimi ve Çeşitliliği

Obi

Kimono, geleneksel olduğu görgü kuralları ya da törensel etkinliklerde, bundan sonra da kullanılacaktır. Fakat özel hayatta ya da moda olarak bundan sonra da gençler arasında, renkli desenlerin ilginçliğinin dikkat çekeceğini düşünüyorum.

Geleneksel giyim yöntemini kullanarak günlük hayatta da kimono giymek isteyenlerin sayısının arttığını düşünüyorum. Kimono aktif olarak hakaret edilen yerlerde (fiziksel işler ya da spor) darlığından dolayı hareketi kısıtladığından tercih edilmez. Fakat moda olarak, Batı tarzı kıyafetlerden farklı olan desen ya da renk kullanımlarından dolayı kadınların kalplerini fethedip, yaşamaya devam edeceğini düşünüyorum.

Kullanmanın zor olduğu yerler de var, fakat obiyi çok sıkı bağlamadan, giyme şeklinde biraz değişiklik yaparsanız ev işlerini yaparken bile sorun çıkmaz. Günümüz kimonolarını basitçe törensel kimonolar, dışarı çıkmaya uygun tasarlanmış moda kimonoları, punk modasının kimonoları olarak gruplandırabiliriz. Erkeklere güzel görünme amaçlı kimonolar da vardır belki. Fakat etrafla olan uyum için, kişinin kendi ve arkadaşlarının eğlenmesi için, kendini ifade etmek için gibi amaçlara bakacak olursak Batı tarzı kıyafetlerle de aynı değil midir?

Kimononun nasıl yaşamayı sürdüreceğinde onu giyerek yaşatan insanların etkisi vardır. Kimono giyenler çoğunlukla Japonlardır. Bundan sonra da nasıl bir şekilde kalacağını, gene bir devrim geçirip geçirmeyeceğini izliyor olacağım.

 

Çeviren: F. Simanur Yıldırım
Kaynak: kimono-story.com (Son Erişim 13.12.2017)