Önemli Bir Kadın Yazar: İchiyou Higuchi

5000 Yenlik banknotlarda resmedilen kadın

İchiyou Higuchi (1872 – 1896) 24 yıllık kısa yaşamında Japon Edebiyatı’na büyük katkı sağlamış ve günümüzde de Japon toplumunda büyük saygı görmeye devam eden bir kadın yazardır. Natsu Higuchi ve Natsuko Higuchi isimleriyle de bilinen yazar eserlerinde mahlas olarak İchiyou Higuchi’yi kullanmıştır. Meiji Dönemi’ndeki (1868-1912) en önemli yazarlardan biri olduğu gibi modern Japon edebiyatının en önemli kadın yazarlarından biri olarak da bilinen Higuchi, kısa öykülerde uzmanlaşmıştır.

Higuchi’nin dönemdaşları arasındaki özel yeri ise yazma tarzının Batılı modellerden ziyade Japonca’ya dayalı olmasından geliyor. Klasik Japonca kullanımından dolayı eserlerinin günümüz Japoncasına çevrilmesi güç ve bu da Higuchi’nin eserlerinin çoğu Japon tarafından anlaşılmasına bir engel oluşturuyor.

Gençlik Yılları

Natsuko Higuchi ismiyle Tokyo’da doğan yazarın ailesi yaşadıkları köyden çıkarak başkente göç etmişlerdi. Babası alt rütbeli bir samuray olma hayaline ulaşamayıp belediye için çalışmaya başlamış ancak yine dikiş tutturamayarak sonunda ailenin tüm birikimlerini başarısız bir ticari girişimle tüketmişti.

Higuchi 14 yaşında, babasının işinin batmasından biraz önce Haginoya adlı, şehirde en iyi şiir eğitimi veren okullardan birinde klasik şiir eğitimi almaya başlamıştı. Burada her hafta Japon Edebiyatı ve şiir dersleri alıyordu. Bu okulda aynı zamanda ayda bir düzenlenen ve hem geçmiş hem de mevcut öğrencilerin katılımına açık şiir yarışmaları düzenleniyordu.Öğretilen şiirler Heian Dönemi’ne özel yüksek zümre şiirleri olduğundan Higuchi kendine pek tanıdık olmayan ve yüksek zümreden gelen diğer öğrenciler arasında hep garip hissediyordu.

1891’de,  yazma isteği daha baskın hale geldiğinde Higuchi samimi ama ciddi bir günlük tutma işine girişti. Yazdıklarının hepsi yüzlerce sayfaya yayılan, hayatının son beş yılını anlatacağı belgelere dönüşecekti. Ait olduğu alt sınıfın verdiği sosyal çekince, Higuchi’nin ürkekliği ve ailesinin git gide daha da kötüleşen maddi durumu günlüğünün kendini güçlü hissettiği tek yer olmasına yol açmıştı. Tuttuğu günceler genellikle bir romanın parçasıymış gibi yazılmıştı. (Higuchi’nin yazdıkları günümüzde hala İngilizce’ye çevrilmiş değildir.)

Yazar Olma Girişimleri

Higuchi, annesi ve küçük kız kardeşi elişi, çamaşır yıkama ve başka küçük işler yaparak ay sonunu getirmeyi başarıyorlardı. 1892’de Kaho Tanabe adlı bir sınıf arkadaşının romanının başarısını gördükten sonra, Higuchi ailesini bir roman yazarı olarak geçindirmeye karar verdi.

Fakat, yazdığı ilk kurgu girişimleri kendi özünü koruyabildiği kısa hikaye türünde sınırlı kalmıştı. 1891 yılında gelecekteki akıl hocası Tosui Nakarai ile tanışan Higuchi, yardım edebileceklerini düşünerek Nakarai’nin editörleriyle iletişime geçti. Higuchi, Nakarai’yi görür görmez aşık olduğunda, onun ne  31 yaşında olduğundan ne de bir çapkın olduğundan haberi vardı. Bunun yanında Nakarai’ın edebi olarak da ciddi bir çalışması olmadığını, toplumun geneline hitap eden popüler edebiyatla ilgilendiğini de fark edebilmiş değildi.

Genç kızın kendisine olan ilgisini anlamazlıktan gelen veya gerçekten anlamayan Nakarai ise ona bir çocuk gibi yaklaşmış ancak Higuchi’nin  kurgularına tekrar eden bir konu haline gelmişti.

Sonunda, Higuchi istediği çıkışı yaptı ve pek de önemli olmayan bir gazetede ilk hikayeleri Ichiyo Higuchi mahlası altında yayınlandı. İlk dönemindeki hikayeleri (1892-94) çoğunlukla Heian Dönemi’nin ağır dilinden etkilenmiştir. Higuchi klasik edebiyat eğitimini göstermenin iyi bir fikir olduğunu düşünüyordu, fakat bu yazıları günlüğüne yazdıklarına kıyasla pek iyi olduğu söylenemez. İşlediği konulardan bazıları kendisiyle özdeşleşmiştir.  Örneğin Meiji Dönemi orta sınfıının hırs ve zalimliği; ailesini kaybetmiş güzel ve yalnız bir kadın ile onu terk etmiş yakışıklı bir adam veya bir kadına aşık olan çaresiz bir düşkünün aşk üçgeni gibi konular Higuchi’yi hatırlatır.

Higuchi Japoncası ‘Umoregi’ olan ‘Belirsizlik’ adlı hikayesi ile profesyonel yazım dünyasında giriş yapar. 1892 yılında ‘Miyako no Hana’ (Başkentin Çiçeği) adlı saygıdeğer bir dergide yayınlanan eseriyle birlikte Higuchi gelecek vaad eden bir yazar olarak anılmaya başlanmıştır.

Son Yılları

1893 yılında Higuchi annesi ve kız kardeşiyle birlikte Tokyo’nun genelev muhitinden beş dakika uzaklıkta, orta sınıfın altına indikleri bir mahalleye taşındı. Bu mahallede yaşadıkları özellikle ‘Takekurabe’ adlı hikayesinin içeriğini oluşturur.

Olgunluk dönemi (1894-96) eserleri sadece bu mahallede yaşadıklarından değil aynı zamanda 17. Yüzyıl yazarlarından Ihara Saikaku’dan da fazlaca izler barındırıyordu.Higuchi Saikaku’nun yoksulluk dolu hikayelerine acı ve duyarlılık eklemiştir. ‘Otsugomori’ (Yılın Son Günü), ‘Nigorie’ (Bulanık Dere), ‘Wakare-michi’ (Ayrı Yollar), ‘Jusanya’ (On Üç Gece) ve ‘Takekurabe’ (Bambu Karşılaştırmaca) ’ bu dönemine ait en bilinen ve kendisine saygınlık kazandıran eserleridir.

Bu hikayelerle birlikte adını bir hayli duyuran Higuchi evinde pek çok yazar, şiir öğrencileri, hayranlar, editörler ve eleştirmenler tarafından ziyaret ediliyordu.

Bu yoğunluğun ve kesilmeyen baş ağrılarının etkisiyle Higuchi yazmayı bıraktığında babası ve abisi gibi tüberküloza yakalandığından habersizdi. 23 Kasın 1896’da 24 yaşında hayata gözlerini yumdu.

Japon halkının kendisine olan saygısını 2004’ten beri beş bin yenlik banknotları süsleyen Higuchi resminden anlayabiliriz. 1881 yılında İmparatoriçe Jingu ve 2000’de Murasaki Shikibu’nun ardından paraya resmi basılan üçüncü kadın olmasının yanı sıra Higuchi’nin en bilinen hikayeleri filme de çevrilmiştir.

Çeviri: Ümmiye Begüm Kaya

Kaynak: kotobank.jp