Kadın Yazar: Murasaki Shikibu

2.400 sayfalık "Genji'nin Hikayesi" 1010 yılında tamamlandı

Prens Genji’nin adını hepimiz duymuşuzdur: Heian Dönemi’nde yazılmış en meşhur kurgusal karakterlerinden biri.

“Genji’nin Hikayesi”, Japonya’nın en bilindik kadın yazarı olan Murasaki Shikibu’nun kaleminden çıkmıştır. Ününü Genji’nin Hikayesi’ne olduğu kadar ‘Murasaki Hanım’ın Günlüğü’ adlı eserine de borçludur. Ne gerçek adını, ne de doğduğu ya da öldüğü tarihi biliyoruz. Aslında Fujiwara ailesine mensuptur. “Fujiwara”nın “Fuji”si, mor salkım demektir, “Murasaki” ise mor renktir, yazarın takma ismi buradan gelir. “Shikibu-kyō”, eskiden İç İşleri Bakanlığı’na verilen isimdi. Murasaki Hanım’ın babası bu bakanlıkta çalışıyordu, bu yüzden kendisi “Shikibu” olarak anılırdı. O tarihlerde Takako Fujiwara isimli birinin yaşadığı rivayet ediliyor, bu kişi belki de Murasaki Hanım’ın ta kendisi idi, fakat bu konuda kesin bir bilgi yok.

Yaşadığı yıllara gelince, eskiden imparatorun yakın akrabaları dışında hiçbir kadının ne zaman doğup öldüğü kaydedilmezdi, ama Heian Dönemi’nde (794-1185) yaşadığını ve İmparatoriçe Shōshi’nin (988-1074) nedimelerinden biri olduğunu biliyoruz.

Hem büyük dedesi (Kanesuke), hem de dedesi (Kiyotada) şairdi. Babası, Çin klasiklerini iyi bilirdi. O tarihlerde sarayın yazı dili Çince’ydi ve kadınlara okuma-yazma  öğretilmezdi. Murasaki Hanım ise erkek kardeşine öğretilen dersleri dinleye dinleye Çince öğrendi. Babasının “keşke erkek olsaydı, o zaman çok başarılı bir adam olurdu” dediği söylenir. Evlendi ama eşi birkaç yıl sonra öldü.

Bu sırada Genji’nin Hikayesi’ni yazmaya başlamıştı. Eskiden, kitaplar şimdiki gibi tek seferde yazılıp basılmıyordu; hikayenin yazılması yıllar sürdü, elle çoğaltılıp yavaş yavaş yayıldı. Ama sonunda Murasaki’yi yazar olarak meşhur etti. Fakat kağıt da mürekkep de pahalıydı (ve Genji’nin Hikayesi, 1010 yılında tamamlandığında 2400 sayfaydı). Bu yüzden, Murasaki’nin bir sponsoru vardı: dönemin önemli siyasi isimlerinden Michinaga Fujiwara. Michinaga, 1000 yılında kızı Shōshi’yi İmparator İchijō ile evlendirdi (dolayısıyla ileriki tarihlerde imparator dedesi olmuştur), sonra da kızına arkadaşlık etsin, yol göstersin diye Murasaki Hanım’ı saraya aldırdı (1005). Murasaki Shikibu, meşhur günlüğünü o yıllarda yazdı. Bu günlük, Heian Dönemi’nin en güçlü yıllarını, sarayın en şatafatlı dönemlerini ve soyluların bu dönemde nasıl yaşadığını anlattığı için önemlidir. Yine bu günlükte Shōshi’ye nedimelik eden diğer bazı kadınlardan bahsedilir. Mesela Shōshi’nin çevresinde Izumi Shikibu ve Akazome Emon gibi kadın yazarlardan (ve ikisinin rekabetinden) bahsedilir. Sözü geçen bir diğer kadın yazar ise Sei Shōganon’dur, imparatorun diğer eşinin nedimelerinden biridir ve Murasaki’nin rakibi sayılır. Shōshi’nin babası, Murasaki’yi, Shōganon’a rakip olsun diye seçmiştir.

Genji’nin Hikayesi için sonradan çizilen resimler

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Murasaki, saraya gelişinden altı yıl kadar sonra İmparator İchijō ölünce, imparatoriçe ile birlikte saraydan ayrılıp Biwa Gölü’nün yakınlarına çekilmiştir.

Genji’nin Hikayesi (Genji Monogatari)

Japonca’nın sözlü edebiyattan yazılı edebiyata geçtiği bir dönemde yazıldığı için önemli bir eserdir. Roman türündedir.

Japon alfabesi (kana) 9. yüzyılda geliştirilmişti, günlükler ve hikayeler kana alfabesi ile yazılıyordu. Genji’nin Hikayesi, kanayla yazılmış hikayelerin güzel bir örneğidir. Başkahramanı Prens Hikaru Genji’nin kurgusal olmakla birlikte gerçek bir şahsiyetten yola çıkılarak yazıldığı söylenir. Roman, prensin doğumundan başlayarak ölümüne dek devam eder ve yaklaşık yetmiş yıllık bir süreyi kapsar. Aristokratların hayatlarını ve aşklarını anlatan 54 bölümden oluşur. İçinde ayrıca Murasaki’nin aynı zamanda iyi bir şair olduğunu kanıtlayan 800 acdet waka (şiir) vardır.

 

Mor renkli, hoşmeyveler sınıfından bir bitkiye bu hanımefendinin adı verilmiş, Murasaki Shikibu denmiştir.

Çeviren-Derleyen: Azra Işık

Kaynak: History-land.com

Yardımcı kaynaklar: R-ijin.com, Wikiwand.com/ja