Okul Çantası: Randoseru

Altı Yıla Tek Çanta

Randoseru: Japon çocuklarının ilkokul boyunca kullandıkları sırt çantaları. Öğrenciler altı yıl boyunca aynı çantayı kullanıyor!

Randoseru’nun Japon hayatına girişi, Edo döneminin sonuna rastlar. Batı stili askeri sisteme geçilen bu yıllarda, ordunun kullanımı için kumaştan yapılma sırt çantaları ithal edildi. Flemenkçe’de bu çantaların adı “ransel” idi. 1800’lü yıllarda bu kelimenin “randsel” olarak kullanıldığı da oldu; “randoseru” olarak karşımıza çıkan romanizasyon ise muhtemelen bu formdan kaynaklandı.

Randoseru’yu kullanan ilk okul Gakushuin Koleji idi. Gakushuin genelde soyluların çocuklarına eğitim vermesiyle bilinir, fakat okulun soylu olmayan öğrencileri de vardı. Bazı öğrenciler okula atların ya da hizmetlilerin çektiği arabalarla gelir, kitaplarını hizmetlilere taşıtırken diğerleri, ellerinde çantalar, yaya olarak gelirdi. Gakushuin, 1885 yılında her çocuğun eşit olduğu gerekçesiyle herkesin okula yürüyerek gelmesini ve kendi kitabını kendi taşımasını zorunlu tuttu. Bunun üzerine bazı öğrenciler askerlerin kullandığı sırt çantalarından (ransel, randoseru) edindi, çünkü böylesi, kitapları ellerinde taşımaktan daha kolaydı. Fakat bu çantalar o zamanlar kumaştan yapılırken günümüzde ise sıklıkla deriden ya da yapay deriden üretilirler. Belirgin, karakteristik bir şekle sahiptirler. Malzemedeki ve şekildeki bu değişiklikler, 1887 yılına dek geriye gider: Zamanın başbakanı Hirobumi İto, o sıralar veliaht prens olan Yoshihito’ya (İmparator Taisho) ilkokula başlaması üzerine bu çantalardan hediye etmişti. Söz konusu çanta, ileride üretilecek olan randoseruların prototipi olmuştur. 1890 yılında Gakushuin, çantaların rengine (siyah), 1897 yılında ise ebadına standart getirdi.

Bu dönemde deri, lüks malzeme olduğu için diğer okullardaki birçok öğrenci eşyalarını furoshikiyle, yani bez çantayla taşımaya devam etti. Randoresular ancak İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra ülke çapında yaygınlaşabildi. Devlet bu çantaların kullanılmasını zorunlu tutmasa da randoserular o zamandan beri ilkokul öğrencilerinin vazgeçilmezi olarak görülüyor.

Meiji döneminden bu yana randoserular temelde aynı kalsa da zaman içinde renk ve malzeme çeşitleri arttı. Mesela, önceleri at, dana ya da domuz derisi kullanılırdı. Hakiki deri hala kıymetli görülmekle birlikte, bugün üretilen çantaların yaklaşık %70’inde yapay deri (Clarino) kullanılıyor. Bu malzeme epey dayanıklı olmanın yanı sıra gerçek deriden üretilen çantalara göre 100-300 gram daha hafif olmanın avantajını taşıyor (randoseruların ağırlığı 1 kilogram civarında; bu çantaları ilkokul çocukları taşıyacağı ve içlerindeki kitapların ağırlığı da göz önüne alınınca fazla ağır olmamaları gerektiği anlaşılır).

Renklere gelince, eskiden sadece siyah ve kırmızı çantalar satılırdı (sonradan kırmızı, siyaha alternatif olarak kullanmaya başlanmıştır). Akio Sonobe, seksen yıldan uzun süredir randoseru üreten bir şirkette yönetim kurulu üyesi olup bu konuda şu sözleri söylüyor: “1960’lı yıllarda siyah da dâhil dokuz farklı renk seçeneği sunmuş fakat neredeyse hiç satamamıştık.” Bugünlerde ise randoserular rengârenk! Ebatta ise, okullarda B5 yerine A4 kağıt kullanılmaya başlanması üzerine değişiklik yapıldı; böylece okulda dağıtılan çalışma kağıtları, çantanın içine kıvrılmadan, buruşmadan sığabiliyor.

Çantayı yağmurdan korumak için kılıflar da üretiliyor. Çok rağbet gören bazı renkler ve modeller erkenden tükenebiliyor. Fiyat aralığı çok geniş olsa da randoseruların genelde 15.000-50.000 Yen olduğu görülüyor (1) (2). Çantaların hayli dayanıklı olduğu göz önünde bulundurulunca çok daha ekonomik olan ikinci el ürünler de tercih edilebiliyor.

 

Randoseruların üretim videosuna buradan ulaşabilirsiniz.

Çeviren-Derleyen: Azra Işık

Kaynak: Nttcom.com.jp, Randoseru-report.com (1) (2), Tsuchiya-Randoseru.jp, Japantimes.co.jp